و عبارات براى عمل‌كنندگانست كه در ابتداى سلوك با علم و عمل سلوك دارند و اسيرى حالات براى دلاوران معركهء رياضت و شجاعان ميدان جذبه و عباداتست كه دل ايشان از غلبهء احوال قوى شده از شدت جذبه برياضات شاقه مشغول گشتند غرق توحيدند آن مردان مرد * نفس را كشتند در ميدان درد من اسره العلم فهو طالب كسى را كه علم اسير كند او طالب است و با طلب سلوك دارد و من اسره الحقيقة فهو راغب آن را كه حقيقت و شهود و حال اسير كرده او راغب است با صدق محبت در صاحبان حال و من اسره الحقّ فهو ذاهب كسى كه حق اسير و بندش كرده پس او رونده است به مقصد و نايل مقصد است كه مخصوص كاملانست الباب الثّانى عشر فى المقامات و الزّهد و الصّبر « المقامات كلّها لاهل العجز » مقامات مثل رضا و توكّل و تفويض ، و تسليم و صبر ، همگى مخصوص اهل عجز است يعنى كسانى كه عاجزند در بشريّت و سراپا افتقارند ، و در عين فنا هنوز از وجود بقيّه دارند ، و از فناء مطلق و بقاء برحق عاجزند « و السّير لاهل الطّلب » و سير براى اهل طلب است « و الحركات لاهل النّفوس » حركات سلوك و طاعات و رياضات براى ترقّى از قبيل : زهد و ورع و تقوى و علم ، براى اين است كه نفس را رام كنند و براى اهل نفوس است از سلّاك ، نه مطلق حركات ، زيرا كه سابقا حركات را هفت نوع بيان فرمود ، كه از جملهء آنها بود حركت روحيّه و قلبيّه و سرّيّه ، بلى براى كامل و اصل ، حركت ترقّى نيست ابدا ، و شايد مراد از اهل نفوس عوام باشند كه داخل سلوك نيستند و التّعلّق لاهل الغفلة و تعلق به حق و حقيقت براى غافلان از وجود و علايق است كه اهل فنا باشند و شايد مراد از تعلق تعلق دنيا و اسباب بوده و از اهل غفلت تغافل از حق و خاصان او باشد ليكن مناسبت ندارد اين معنى